Problemen veroorzaakt door hoofdluizen

De hoofdluis: een parasiet die menselijk bloed drinkt

poux 1

De hoofdluis, of Pediculus humanus capitis, is een klein insect (tussen 2 en 4 mm) dat zich met menselijk bloed voedt: de luis prikt een gaatje in de hoofdhuid, spuit er zijn speeksel in en zuigt het bloed op. Hij leeft uitsluitend op de hoofdhuid van mensen waar de vochtigheid, warmte en voeding optimaal zijn voor zijn overleving en ontwikkeling.

Welke risico’s lopen besmette personen?

poux 3

Hoofdluizen dragen geen ziekteverwekkende bacteriën of virussen over. Ze brengen ook geen ziektes over.

Tijdens zijn maaltijd spuit de luis wel speeksel in dat antistollingsstoffen bevat om zo te vermijden dat het bloed een klonter vormt en hij het dus niet kan opzuigen. Het inspuiten van speeksel met deze irriterende antistollingsstoffen kan een onaangename jeuk veroorzaken bij de gastheer. De personen krabben zich op de plaats waar ze worden geprikt, en daardoor kunnen bacteriën en andere besmettende stoffen die zich onder de nagels bevinden de huid binnendringen. Dat veroorzaakt soms huidinfecties (impetigo of krentenbaard).   

Een echt probleem voor de volksgezondheid

De besmetting kan relatief onschuldig blijven, maar dan mag u zich niet krabben. Toch wordt ze beschouwd als een probleem voor de volksgezondheid wegens de volgende redenen:

  • kosten voor de behandelingen tegen luizen, die het gezinsbudget sterk onder druk kunnen zetten;

  • risico op giftigheid door het gebruik van producten tegen luizen;

  • gemakkelijk overdraagbaar op plaatsen waar veel volk is (scholen, kinderdagverblijven...);

  • aanhoudende besmetting;

  • stigmatisering door deze besmetting. De getroffen kinderen worden vaak door andere kinderen of door de leraren met de vinger gewezen.

Hoewel ze niet rechtstreeks ziektes overbrengen, zijn luizen de oorzaak van zowel lichamelijke als psychologische ongemakken bij de besmette personen. Besmettingen door luizen zijn moeilijk te behandelen en kosten veel geld.

Wie zijn deze hoofdluizen?

Luizen planten zich heel snel voort

poux 2

Een hoofdluis leeft gemiddeld 25 dagen. Het vrouwtje legt per dag gemiddeld 5 eitjes (neten) die ze stevig aan de haarwortel vastmaakt met een soort lijm. Uit de neten komen na 8 dagen kleine luisjes tevoorschijn. Deze luisjes kunnen zich in minder dan 15 dagen tijd al voortplanten en zo herbegint de cyclus steeds weer.

Hoe vang je luizen?

Hoofdluizen springen en vliegen niet. Dankzij de sterke haakjes aan het uiteinde van hun poten kunnen ze echter heel snel langs haren of op kledij klimmen. Op die manier kunnen ze zich naar een nieuwe gastheer verplaatsen als er rechtstreeks contact tussen hoofden plaatsvindt, of als ze van het ene naar het andere kledingstuk gaan.

Hoofdluizen kunnen tot 24 uur lang overleven zonder te eten en ver van de hoofdhuid vandaan. Dat is ook de reden waarom persoonlijke voorwerpen van besmette personen, zoals borstels, kammen, hoeden, kussenslopen, enz., ook een bron kunnen zijn van nieuwe besmettingen.

Wie kan er getroffen worden door pediculose (luisziekte)? 

poux 4

Pediculose, m.a.w. de besmetting van het organisme door luizen, kan iedereen treffen, ongeacht de leeftijd, het geslacht of de hygiëne van de persoon. Schoolgaande kinderen vormen echter de grootste categorie. Naar schatting 2 tot 15% krijgt ermee te maken. Op school, in het kinderdagverblijf en tijdens zomerkampen hebben kinderen vaak rechtstreeks contact met elkaar. Bovendien liggen hun kleren vaak op elkaar of hangen ze in elkaars buurt, waardoor luizen gemakkelijker van het ene kind op het andere kunnen overgaan.

Hoofdluizen zijn parasieten die enkel bij mensen voorkomen. Ze kunnen om het even wie besmetten en van de ene naar de andere gastheer overgaan via rechtstreeks (tussen hoofden) of onrechtstreeks (via de kledij) contact. Dat is ook de reden waarom ze zich voortplanten op drukke locaties, zoals in scholen of kinderdagverblijven.

De huidige oplossingen 

Er is geen preventieve behandeling en het herstel vindt ook niet spontaan plaats. Deze parasieten worden gewoonlijk op mechanische wijze bestreden met een fijne kam, in combinatie met shampoos en sprays die insecticiden bevatten. Deze insecticiden zijn vaak heel giftig en er moet heel zorgvuldig mee omgesprongen worden, vooral bij kinderen.

Naast deze noodzakelijke behandelingen testen besmette personen vaak ook huismiddeltjes uit (aanbrengen van azijn, mayonaise… op de hoofdhuid). Maar er is geen wetenschappelijk bewijs van de doeltreffendheid en veiligheid ervan. Deze huismiddeltjes kunnen wel een deel van de volwassen diertjes uitroeien, maar dat geldt niet voor de neten.

De laatste decennia is het gebruik van producten tegen luizen op basis van insecticiden vrij doeltreffend gebleken. Het gebruik ervan wordt echter wel steeds minder doeltreffend omdat de luizen steeds resistenter worden. 

De op de markt verkrijgbare behandelingen tegen luizen worden steeds minder doeltreffend doordat de luizen steeds resistenter worden tegen de insecticiden in deze producten.

Onze oplossing

Alle dieren communiceren onderling om elkaar terug te vinden. De vrouwtjes trekken bijvoorbeeld de mannetjes aan met hun onweerstaanbare aantrekkelijke geur die we geslachtsferomonen noemen. Dit fenomeen komt heel vaak voor in het dierenrijk. We bestuderen momenteel het sociale leven en dan vooral de communicatie tussen deze insecten. Ons doel is om middelen te vinden om ze aan te trekken en te verdelgen zonder giftige stoffen, zoals we ook hebben gedaan voor de ontwikkeling van Acar’up. De aantrekkelijke valstrikken die gemaakt kunnen worden, vormen een interessant alternatief voor insecticiden. 

We ontwikkelen momenteel een soort valstrik om luizen aan te trekken en te verdelgen zonder giftige producten.

Wist u dit?

Een spetterende…. geboorte

De larve van de luis heeft geen bek zoals een kuikentje om de schaal te breken. Maar hoe kruipt een larve dan uit zijn ei? Binnen in de neet (het ei) wordt de larve van de luis in 6-9 dagen volwassen. Als het moment is aangebroken, begint de jonge luis lucht in te slikken en die vrij te laten... via de endeldarm. De jonge luis laat dus een wind! Er vormt zich een grote luchtbel waardoor het omhulsel van het ei gaat openbarsten. “This insect truly flatulates its way to life (Pray, 1999)”

Kinderen met een ‘luizenkop’

Iedereen kan luizen oplopen. Maar sommige kinderen hebben er vaker last van dan andere. Mogelijk zijn de dikte van het haar en de grootte van de haakjes van de luizen de factoren die doorslaggevend zijn voor de besmetting. Luizen haken zich namelijk vast en verplaatsen zich dankzij de haken op het uiteinde van hun poten (zie foto’s). Als de diameter van het haar te groot of te klein is, zal het insect zich maar moeilijk kunnen verplaatsen om zich te voeden, een luis van het andere geslacht te vinden en om zich voort te planten. De overdracht van hoofd naar hoofd zal dus moeilijker gaan.

Als een luis bij kinderen terechtkomt waarvan het haar niet de juiste diameter heeft voor zijn haakjes, zal hij snel vallen en sterven. Bijgevolg overleven in een klas van kinderen met fijn en steil haar enkel de luizen waarvan de haakjes de goede afmeting hebben waardoor ze zich gemakkelijk kunnen verplaatsen op steil haar. Een kind met dik of krulhaar dat in een klas zit van kinderen met luizen, kinderen die fijn en steil haar hebben, zal waarschijnlijk minder kans maken om luizen op te lopen. En omgekeerd zal een kind met steil haar dat in een klas zit met kinderen met krulhaar minder kans maken om de luizen van zijn vrienden met krulhaar op te lopen.

Als uw kind vaak met luizen naar huis komt, heeft dat dus wellicht dus te maken met het feit dat de kwaliteit van zijn haar dezelfde is als die van het haar van zijn besmette vriendjes.  

Contact

alice

Hebt u vragen over dit project? Verschuilen er zich luizen in het haar van uw kind? Zitten er in het haar van scholieren uit uw klas?

Aarzel dan niet om contact op te nemen met Alice Manghi, de onderzoekster die verantwoordelijk is voor dit project, op het e-mailadres Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of op het nummer 02 880 62 67.  We komen bij u aan huis of ontvangen u in het laboratorium om u deze insecten te helpen bestrijden. Daarvoor kammen we het haar van uw kinderen en verwijderen we de volwassen luizen van hun hoofden.

Links voor meer informatie over allerhande soorten schadelijke diertjes

www.acari.be