Problemen veroorzaakt door Aziatische lieveheersbeestjes

Waarom is er een invasie van het Aziatische lieveheersbeestje?

coccinelle 1

Het Aziatische lieveheersbeestje, Harmonia axyridis, werd wereldwijd gebruikt om bladluizen op een biologische manier te bestrijden. Deze soort werd opzettelijk en massaal losgelaten omdat ze bladluizen vreet en heeft snel Noord-Amerika, Europa en Zuid-Afrika overspoeld.

Gezien de exponentiële ontwikkeling van H. axyridis is deze soort in heel wat gebieden in een recordtijd de vaakst voorkomende soort lieveheersbeestjes geworden. In Wallonië is ze trouwens in 10 jaar tijd een van de vijf vaakst voorkomende soorten geworden die werden waargenomen in landbouwgebieden.

Niet alleen roeit H. axyridis de populaties inheemse lieveheersbeestjes en andere roofinsecten uit, wat voor ecologische problemen zorgt, de invasie ervan veroorzaakt ook heel wat economische schade en bedreigt de gezondheid van de mens.

Problemen in de wijnbouw

coccinelle raisin

H. axyridis wordt beschouwd als een echte plaag voor de wijnproductie. In de herfst zijn er nog maar weinig prooien voor de lieveheersbeestjes. Ze groeperen zich dan ook en doen zich te goed aan de suiker in de vruchten. Deze invasies zijn bijzonder problematisch voor de wijnbouwers.

De economische verliezen kunnen zich opstapelen: tijdens het oogsten van de druiven is het heel moeilijk om de lieveheersbeestjes te verwijderen. De exemplaren die achterblijven in de trossen worden samen met de druiven geplet tijdens het persen of pletten. De giftige alkaloïden in hun lichamen besmetten op die manier de wijn en die wordt dan slecht.

Problemen in de huizen

coccinelle 3

Vanaf het begin van de herfst gaan de lieveheersbeestjes op zoek naar een geschikte schuilplaats voor de winter. Ze nemen dan hun intrek in de raamkozijnen binnen en in de vouwen van het behang.

Als ze zich in grote aantallen samenvoegen, kan deze soort een rechtstreekse negatieve impact op de mens hebben. Niet alleen ziet een groep insecten er in je huis niet uit, de overlast op het vlak van hygiëne en geur is nog erger. Lieveheersbeestjes laten namelijk geelachtige vlekken achter op de muren en het behang. Bovendien scheiden ze chemische stoffen met een sterke geur af die allergieën, conjunctivitis en zelfs netelroos kunnen veroorzaken.

Deze soort werd opzettelijk en massaal losgelaten omdat ze bladluizen vreet en heeft snel Noord-Amerika, Europa en Zuid-Afrika overspoeld.

Wie zijn deze Aziatische lieveheersbeestjes?

couleurs coccinelles

Cycle1

Het Aziatische lieveheersbeestje behoort tot de schildvleugeligen en maakt deel uit van de familie van de Coccinellidae.

Het voedt zich met bladluizen, bladvlooien en schildluizen, en is vraatzuchtiger dan de inheemse soorten, vooral in larvestadium 3 en 4 (tot 100 bladluizen per dag!). Blijkbaar zou het ook andere lokale lieveheersbeestjes en insecten aanvallen.

Het Aziatische lieveheersbeestje is afkomstig uit China. Vanaf het begin van de eeuw, maar vooral vanaf het einde van de jaren 80, werd het geïntroduceerd in tal van landen (Europa, Verenigde Staten, Canada) wegens zijn enorme vraatzucht (biologische bestrijding van bladluizen, mijten en andere insecten). Door zijn hoge voortplantingssnelheid en zijn grote weerstand wordt dit soort lieveheersbeestje in tal van gebieden het vaakst aangetroffen.

Dit lieveheersbeestje bestaat in een uitgebreid gamma van kleurschakeringen, gaande van rood met zwarte stippen tot zwart met rode stippen via talloze nuances van geel. De dekschilden hebben nul tot 19 stippen.

De vrouwtjes van deze soort zijn heel vruchtbaar en leggen tijdens hun leven tot zo'n 2500 eieren, m.a.w. 20 tot 30 eieren/dag. In het eerste stadium meet de larve ongeveer 2 mm, om in het vierde stadium uit te komen op zo'n 10 mm. De larve verandert in elk stadium van kleur. De pop hangt op een hoogte vast aan een blad of een takje. Het volwassen dier, dat tussen 5 en 8 mm meet, leeft normaal gezien zo’n 30 tot 90 dagen, afhankelijk van de temperatuur.

Het voedt zich met bladluizen, bladvlooien en schildluizen, en is vraatzuchtiger dan de inheemse soorten.

De huidige oplossingen

Die lieveheersbeestjes zijn een waar probleem voor de landbouwer en de particulier. Zodra de beestjes zich gevestigd hebben op vruchten of in huizen, is het onmogelijk en zelfs gevaarlijk om ze te bestrijden met de huidige middelen (bv. gebruik van insecticiden).

Methoden die momenteel worden gebruikt in de wijnbouw

Momenteel worden de lieveheersbeestjes in de wijngaarden mechanisch bestreden. De druiven worden geschud om de insecten te verjagen (die snel terugkomen) en de trossen worden meermaals gespoeld in waterbakken voor ze worden geplet. Dit kostbare proces (mankracht, tijdverlies) verhoogt het waterverbruik voor de wijnproductie.

Aangezien het Aziatische lieveheersbeestje nog niet resistent is tegen insecticiden, maken sommige wijnbouwers er gebruik van om de beestjes in hun wijngaarden te verdelgen. Maar het gebruik van insecticiden lost het probleem niet op, want de dode diertjes blijven vaak vastgehaakt zitten in de trossen (en dus besmetten ze de wijn). Deze krengen moeten dus verwijderd worden via herhaaldelijk spoelen. Bovendien kan het gebruik van pesticiden op lange termijn nog duurder zijn. Het gebruik ervan kan namelijk giftig zijn voor de mens en voor de omringende fauna, waardoor het ecologische evenwicht van de wijngaard op lange termijn verstoord kan worden.

Methoden die momenteel worden gebruikt in de huizen

Alles afdichten, is ook niet echt een oplossing. De onderzoekers raden aan om de groepen insecten op te zuigen en ze in de diepvriezer te plaatsen om ze te doden. Als je de lieveheersbeestjes buiten levend vrijlaat, hebben ze maar één reflex: meteen terugkeren naar hun schuilplaats om te overwinteren.

Zodra de beestjes zich gevestigd hebben op vruchten of in huizen, is het onmogelijk en zelfs gevaarlijk om ze te bestrijden met de huidige middelen (bv. gebruik van insecticiden).

Onze oplossing 

Ons doel is een efficiënte en ecologische oplossing (zonder pesticiden) aanbieden om de populaties Aziatische lieveheersbeestjes onder controle te houden. Zo verbeteren we de levenskwaliteit van de particulieren en verminderen we de verliezen bij de wijnbouwers.

De chemische communicatie van het Aziatische lieveheersbeestje is niet goed bekend. Onze methode zal eruit bestaan de chemische communicatiemiddelen die door deze diertjes gebruikt worden te bestuderen en ze zo naar een val te lokken om ze zonder toxische stoffen te verdelgen.

Dankzij de productie van aangepaste valstrikken voor particulieren en voor wijnbouwers wordt DOMOBIOS de pionier op het vlak van de ecologische bestrijding van het Aziatische lieveheersbeestje. 

Onze methode zal eruit bestaan de chemische communicatiemiddelen die door deze diertjes gebruikt worden te bestuderen en ze zo naar een val te lokken om ze zonder toxische stoffen te verdelgen.

Wist u dit?

Halloween Lady Beetle

In de Verenigde Staten, die al kampten met een invasie van het Aziatische lieveheersbeestje voordat dat bij ons het geval was, wordt het diertje Halloween Lady Beetle genoemd. Het is namelijk vooral op het moment van Halloween dat het Aziatische lieveheersbeestje van zich laat horen als het zich klaarmaakt om de winter te trotseren. Terwijl de meeste lieveheersbeestjes zich in kleine groepjes in de natuur terugtrekken, heeft het Aziatische lieveheersbeestje er geen enkel probleem mee om zich met tientallen, honderden en zelfs duizenden in de huizen te nestelen.

Kannibalisme

Het Aziatische lieveheersbeestje is bijzonder vraatzuchtig (een volwassen exemplaar kan tussen 90 en 270 bladluizen per dag opeten). Het voedt zich, zowel in volwassen toestand als in de larvenstadia, hoofdzakelijk met bladluizen. Het gebeurt echter ook dat het zich te goed doet aan bladvlooien, schildluizen, vruchten en zelfs... larven van andere lieveheersbeestjes! Vandaar ook de vrees dat dit kannibalisme, wat vaak voorkomt bij lieveheersbeestjes, de inheemse soorten zal bedreigen...

Ons land is overspoeld

In Europa werd in 2001 in België waargenomen dat het Aziatische lieveheersbeestje ingeburgerd was. In het begin bleef dat beperkt tot de directe omgeving van de grote steden, maar al vlug breidde dit zich uit tot het hele land. Dat getuigt van de snelle expansie van de soort. In 2004 was vrijwel heel België overspoeld...

Levensduur

Het Aziatische lieveheersbeestje leeft normaliter 30 tot 90 dagen, afhankelijk van de temperatuur. Het kan echter ook ouder worden dan 1 jaar, zelfs tot 3 jaar!!

Besmette wijn

Onderzoek heeft uitgewezen dat de smaak van de wijn wordt aangetast wanneer er ongeveer 1 lieveheersbeestje in 1 kilo druiven zat. De ‘besmettingsgrens’ ligt dus zeer laag! Dit probleem heeft grote economische verliezen voor de sector in de VS en Canada veroorzaakt. In 2001 werd er in Canada een miljoen liter wijn vernietigd omdat hij een slechte smaak had door de aanwezigheid van het Aziatische lieveheersbeestje.

Contact

manhattan

Hebt u vragen over dit project? Worden uw wijnstokken geteisterd door het Aziatische lieveheersbeestje? Kent u een wijngaard die geteisterd wordt? Is er een ware invasie in uw huis? Wil u meewerken aan dit onderzoek?

Aarzel dan niet om contact op te nemen met CSO Manhattan Solheid, op het e-mailadres Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

 

Links voor meer informatie over allerhande soorten schadelijke diertjes

www.acari.be